Reinier Paping

Reinier Paping

Het Beeld

Het beeld van Reinier is gemaakt door Loeki Leeuwerik uit Ommen. Het beeld, gemaakt van neolith, staat langs de Vecht bij de Hessel Mulertbrug.

Initiatief

Maar het verhaal begon eerder. Het begon tijdens de Elfstedentocht zelf. De man van Loeki schaatste toen ook deze elfstedentocht en voor haar man maakte ze toen een klein beeldje van hem als herinnering. Blijkbaar was dit toen opgevallen.  Want zij werd benaderd door Ale Overwijk en de elfstedencomissie om een beeld van Reinier te maken. Twee jaar voor de onthulling van het beeld begonnen ze met het plan. Allemaal in het geheim, want Paping moest niets weten. Overwijk regelde de sponsoring voor het standbeeld met tientallen bedrijven en ondernemers uit Ommen.

Haar verhaal

Loeki Leeuwerik

Voor Loeki begon een opdracht die vrij moeilijk was. Normaal heb je veel afbeeldingen van een persoon vanuit alle hoeken om alles aspecten van het gezicht en lichaam goed te kunnen weergeven. Maar in die tijd zijn er weinig foto’s gemaakt van Reinier Paping. Het waren dus weinig foto’s en die er waren vaak ook onduidelijk. Bovendien waren in die tijd de schaatsers gekleed in zoveel mogelijk kleding tegen de koude en hadden ze handschoenen en mutsen op. Dus je zag kleding en vaag een gezicht. Daarnaast was Paping een stuk jonger (50 jaar) dus dat maakte het ook niet makkelijk op. De uitdaging was dus groot. Om toch een klein beetje een idee te krijgen heeft haar man in het geheim van afstand een paar foto’s gemaakt. En dan de vraag, wat voor een beeld moet het worden. Ze had eerst kleine voorbeeld gemaakt en een daarvan, waarbij Paping viel en weer opkrabbelde was haar favoriet. De commissie besloot anders. want dit was niet majestatisch genoeg. Uiteindelijk is dit het beeld geworden. Vervolgens is van het ontwerp een mal gemaakt waarin het beeld is gegoten van de Neolith, een kunsthars.

In 1963 hadden meer schaatsers uit Ommen de tocht gereden, zij staan met naam vermeld op het plaatje. Zij hebben onder andere bijgedragen om het beeld te kunnen bekostigen. Op 15 februari 2013 onthulde Reinier Paping in het bijzijn van onder andere schaatser Erik Hulzebosch, kunstenares Loeki Leeuwerik en Ale Overwijk, het beeld. .

Het is bij de onthulling exact vijftig jaar geleden dat Reiner Paping de Elfstedentocht op zijn naam schreef.

Verplaatsingen en reparaties

Op 1 oktober 2015 is er een scheurtje bij de knie en het ijzer van de schaats gerepareerd. Het beeld raakte namelijk beschadigd toen het beeld tijdelijk verplaatst moest worden vanwege werkzaamheden. Het beeld is toen iets verplaatst.  In 2018 is er aangifte gedaan van vernielingen, er waren er weer scheurtjes in de beentjes en schaatsen. Op 6 december zijn er hekken rond het beeld geplaatst, om meer schade te voorkomen. Het heeft toen tijdelijke achter hekken gestaan, totdat  er in 2019 weer een nieuwe versie van het beeld is geplaatst. ‘Het oorspronkelijke beeld had dunne benen, en nog dunnere schaatsjes, wat er voor zorgde dat het beeld kwetsbaar was. Er werd besloten om het beeld opnieuw te gieten, maar deze steviger te maken. De gemeente Ommen betaald de kosten van de reparatie.’

Loeki Leeuwerik

Wat betreft Loeki Leeuwerik. De “kunstenares”( niet geregistreerde) uit Arriën (een buurtschap van Ommen) heeft het beeld ooit gemaakt. Zelf komt ze uit Haarlem.

Loeki maakt beelden van keramiek, brons en neolith van voornamelijk mensen en dieren. In Ommen staat het beeld Reinier Paping aan de Vecht, in het Gemeentehuis een beeld van Brighida ( beschermvrouwe van Ommen).

Bindster van Roggeschoven

Bindster van Roggeschoven

Bindster van Roggeschoven

Kunstenaar J.B. Kip uit Oldenzaal. Johannes Bernardus (Jan) Kip (Oldenzaal, 7 april 1926  geboren, overleden op 10 april 1987. Hij was bekende Nederlandse beeldhouwer en edelsmid.  Jan Kip kreeg zijn opleiding rond 1950 aan de kunstacademie in Enschede en heeft daar les gehad van Henk Zweerus, hoogleraar vormstudie uit Amsterdam.  Kip was vooral vaardig in het bronsgieten. Een techniek die hij leerde van zijn broer Frans die bronsgieter van beroep was. Kip goot al zijn bronzen kunstwerken zelf.In het begin bestond zijn werk vooral uit religieuze beelden. In de begin jaren zestig van de 20e eeuw maakte hij veel plaquettes en reliëfs. Het werk van Jan Kip is figuratief, zelf in de ogenschijnlijk non-figuratieve werken is de figuratie zichtbaar. Het respect voor de mens en de natuur komen in veel van zijn werken terug. Dat blijkt ook uit dit werk.

Het beeld is onthuld op 12 november 1982 te Heino. Materiaal: Beton, Brons

Dit beeld is na de herindeling verplaatst van het oude gemeentehuis te Heino naar het nieuw (ver)bouwde gemeentehuis te Raalte.

Herinnering aan vroeger

Een schoof van een graangewas dat is afgesneden wordt een garf, garve of korenschoof genoemd. Toen het graan met de hand werd geoogst werden de graanhalmen samengebonden. Het binden van de rogge was “vrouwluuwark”. De vrouwen waren de bindsters, zij bonden de gemaaide rogge tot garven. Het beeld staat ook dicht bij het beeld Stöppelhaene omdat het beeld hoort bij het evenement Roggemaaiersdag.

Roggemaaiersdag.

De eerste activiteit van Stöppelhaene is de jaarlijkse roggemaaiersdag. Deze wordt eind juli, rond de feestdag van Sint Joapik, gehouden. Op een feestelijke bijeenkomst maaien de maaiers in boerenklederdracht met de hand de akker. En de bindsters, gekleed in het traditionele Sint Joapikstuug, binden de gemaaide rogge in garven en zetten deze vervolgens ‘aan de gast’. Deze oogst wordt gebruikt voor de versiering van de oogstcorso en de versiering van straten, pleinen en gevels in de feestweek van Stöppelhaene. Tijdens de roggemaaiersdag wordt bekend gemaakt wie dat jaar is gekozen tot Sallandse boer en draagt de vorige Sallandse boer zijn taken officieel over aan zijn opvolger.

Driehoek

Driehoek

De “Driehoek” titel is onbekend

Dit driehoekig object is gemaakt door Arno Kramer in opdracht van de gemeente Raalte. Het is in 1987 onthuld. Net als de meeste beelden van Arno Kramer heeft deze driehoek geen titel meegekregen. De kunstenaar wil ook bewust geen uitleg geven over zijn beelden omdat hij vindt dat iedere beschouwer op z’n eigen visie af moet gaan. Het enige wat hij erover kwijt wil is dat de richting van het beeld een verwijzing naar het dorp is. Zijn laatste reactie op mijn vraag of het “kunstwerk”achteraf nog een meerwaarde heeft in zijn werk, heeft hij het liever niet meer over dit werk. Hij staat er niet meer achter. In die tijd en momentum is het ontstaan. Het is voorbij en het heeft zijn functie gehad.

Arno Kramer

Arno Kramer is op 13 mei 1945 in Winterswijk geboren. Van 1971 tot 1974 volgde hij een opleiding als instrumentmaker in Deventer. Sinds 1974 heeft Arno Kramer een atelier in Broekland en verblijft hij met regelmaat in Ierland om daar te werken. Kramer doceerde 1986 tot 2006 aan de Academie voor beeldende Kunst en Vormgeving (AKI) in Enschede. Als docent aan de AKI maakt hij zich hard voor tekenonderwijs. Momenteel richt hij zich al 20 jaar op tekenen en schilderen.

Locatie:  Westdorplaan, Hoek Nieuwe Deventerweg Raalte
Materiaal: RVS, Staal

Jaar van plaatsing: 1987

Otto III

Otto III

Stadsrechten

In 1998 was het 750 jaar geleden dat de gemeente Ommen stadsrechten kreeg van de bisschop van Utrecht, Otto III. Hij verleende Ommen stadsrechten in 1248. Om dat te markeren heeft het gemeentebestuur van Ommen besloten een beeldend kunstwerk in de openbare ruimte te schenken aan de bevolking van Ommen

Geschiedenis

Het kunstwerk van Otto III staat op het Vrijthof (parkeerplaats) in de gemeente Ommen. Otto III was de bisschop van Utrecht die Ommen de stadsrechten verleende. “Als bisschop van Utrecht was Otto niet alleen kerkelijk, maar ook wereldlijk leider of landsheer van Overijssel, dat deel uitmaakte van zijn machtsgebied over de IJssel, het zogeheten Oversticht. De originele brief van de stadsrechtverlening is niet bewaard gebleven, maar wel een afschrift uit de 17e eeuw. Door de verheffing tot stad kreeg Ommen de mogelijkheid om zichzelf te besturen en zich te verdedigen tegen vijandelijke troepen. Daarmee werd de stad een zelfstandige bestuurseenheid binnen het drostambt Salland, één van de drie bestuurlijke regio’s binnen Overijssel. De stadsrechten van Ommen zijn ouder dan die van steden als Amsterdam of Rotterdam”.(1) Waarschijnlijk ook omdat al omstreeks 1200  er in Ommen een r.-k. kerk was.

Kiny Copinga

Het beeld is uitgevoerd in de herkenbare stijl van kunstenares Kiny Copinga. H Het is in vergelijking met andere kunstwerken van haar klein van afmeting, maar wel indrukwekkend qua structuur en gelaagdheid. Kiny Copinga (geboren Borger-Odoorn 1943-08-30) werd opgeleid aan de Academie voor Kunst en Industrie (AKI) in Enschede. Zij heeft een atelier in de Drentse plaats Valthermond. Haar beelden zijn zowel figuratief als abstract. In diverse plaatsen in Nederland bevinden zich werken van Copinga in de publieke ruimte

Betekenis Beeld?

Wanneer je het beeld goed bekijkt vallen er een aantal dingen op. Er steken twee ganzen koppen opzij uit het gewaad. Waarom ganzenkop het betekent domoor; sufferd. Maar het kan ook een spotnaam zijn. Of iets anders?  Dit is niet het enige opvallende aan dit beeld. Ook de manier waarop de bisschop is afgebeeld, is bijzonder. Hij zit in kleermakerszit. Zijn ellebogen steunen op zijn knieën, zijn armen wijzen omhoog. In zijn ene hand houdt hij iets van een rol papier (op zijn penning is het een boek)en met zijn andere hand steekt hij met een wijsvinger in de lucht. De opgestoken wijsvinger verwijst naar de tawhid, het geloof in de Ene God. De bisschop draagt een lang gewaad, ook wel Kazuifel genoemd: een groot liturgisch gewaad dat de priester tijdens de eucharistieviering draagt. Het gewaad heeft de liturgische kleur van de betreffende viering. Tot de 8e eeuw werd de kazuifel door alle geestelijken gedragen. Achter en voor in het midden zie je het Pallium: ereteken, dat bijvoorbeeld aan een bisschop wordt gegeven. Het bestaat uit een ringvormige, witte band. Het pallium wordt om de hals van het kazuifel bevestigd.

(1) https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/salland/ommen/stadsrechten

Beekmin

Beekmin

De “Beekmin“  is van kunstenaar Elisabeth Varga. Het is in opdracht gemaakt van het waterschap en ook in eigendom en onderhoud van het waterschap. Reden was afsluiting werken/project Regge in 1998.

Sinds 1993 heeft het waterschap een regeling voor de kunsttoepassing zowel op kwaliteitsgebied ( bij renovatie en uitbreiding van rioolwaterzuiveringsinstallaties) als voor grote werken op het gebied van de kwantiteit ( zoals de Regge, herstel beken Enschede Zuid etc.). Ter afsluiting van de werken aan de Regge is in 1998 het beeld ‘beekmin’ van Elisabeth Varga geplaatst.

Materiaal

Het beeld is gemaakt van corten staal. Dit staal heeft de eigenschap om zich te bedekken met een beschermende laag oxiden, waardoor het niet verder roest. Het beeld staat op een sokkel van 2.20m hoog, op de landtong tussen stuw Archem in de Regge en de vistrap. Het beeld is van afstand zichtbaar.

Varga, Hendrika Elisabeth (1948-2011)

Elisabeth Varga

Elisabeth Varga werd geboren als tweede van vier kinderen uit een Hongaarse vader en een Nederlandse moeder. Na een moeilijke jeugd koos ze in 1976 uiteindelijk voor een kunstzinnige opleiding en bezocht de Christelijke Academie voor Beeldende Kunsten in Kampen (1976-1977) en volgde de internationale zomeracademie van de Schule des Sehens in Salzburg (1978). Op aanraden van Paul Grégoire vervolgde Varga haar opleiding aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam (1978-1982), waar ze les kreeg van onder anderen Grégoire, Eric Claus, Cor Hund en Theresia van der Pant. Varga was geen hakker, ze maakte haar beelden en kleinplastiek graag in klei, gips en brons. Ze heeft meerdere sculpturen gemaakt in staal. Werk van Varga bevindt zich o.a. in Teylers Museum, Haarlem; British Museum, Londen; Koninklijk Penningkabinet, Stockholm; bij de overheid, bedrijven en particulieren.

Kalf Arrien

Kalf Arrien

Opening

Op 29 oktober 2011 was op de kruising van de Hardenbergerweg, Brinkweg, Coevorderweg en Ridderinkweg, de officiële opening door wethouder Ilona Lagas van het kalf Arrien. De gemeente Ommen en de buurtschap Arriën hebben de kuntenaar Eric Schutte gevraagd om een kunstwerk te ontwerpen voor de (op)nieuw aan te leggen brink in Arriën

Eric Schutte

Eric Schutte heeft uiteindelijk het kunstwerk de kalf ontworpen voor de (op)nieuw aan te leggen brink in Arriën. Het is een werk geworden met verschillende betekenislagen. Blijkbaar is voor veel mensen duidelijk wat een brink is, voor mij niet. Pas toen ik dat begreep snapte ik het kunstwerk. Een brink was bedoeld als vergaarplaats voor vee. Daarom staan de schuren met de achterkant naar de brink gericht. Maar een brink was ook een plek waar mensen de laatste nieuwtjes met elkaar uitwisselden. Als het aan Plaatselijk Belang Arriën ligt krijgt de brink deze functie hiermee weer terug. Arriën betekent ook (Nedersaksisch: Arrie) ” buurtschap”.

De voorstelling (een kalf) is daarnaast ook een verwijzing naar de van oudsher agrarische omgeving. Verder staat dit kalf symbool voor de nieuwe start van de buurtschap (met het herstel van de brink), zoals ook elk kalf gezien kan worden als een nieuwe start van soms een heel oude kudde. De kunstenaar ziet de kalf ook als een nieuw begin, waarin iedereen een “ijzertje” aan heeft bijgedragen.

Bouwmateriaal

Als fundament van de oude boerderijen uit de buurtschap werd in het verleden ijzeroer gebruikt. Een bouwmateriaal dat werd gewonnen uit de winterbedding van de rivier de Vecht (onder andere verwerkt in de Hervormde kerk van Ommen en Heemse). iJzeroer (verouderd: oerijzer) is een soort ijzererts dat bestaat uit grotere, verharde ijzeroxide-ijzerhydroxide-concreties, die al vele eeuwen geleden in de Lage Landen van dicht onder het maaiveld werden gedolven als grondstof voor de ijzerproductie. Andere (veel) minder gebruikte namen zijn ijzeroersteen.

Ijzeroer

IJzeroer ontstaat door oxidatie van ijzerhoudend grondwater; daar waar het in aanraking komt met zuurstof vormt het ijzer grote harde lagen. Vanuit het gegeven dat het ‘oude Arriën’ gebouwd is op ijzer is er ijzer verzameld onder alle inwoners. De sokkel waar het werk op is geplaatst, bestaat uit ijzeroer dat als fundament heeft gediend voor één van de boerderijen aan de brink.